fa حسابداری قضایی در ادبیات علمی: مروری جامع بر تعاریف، حوزه‌ها و چالش‌های نظری تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">این پژوهش با هدف</span>&nbsp;<span lang="FA">بررسی نظام‌مند تعاریف، حوزه‌های فعالیت و چالش‌های نظری حسابداری قضایی</span>&nbsp;<span lang="FA">در ادبیات علمی انجام شده است تا تصویری روشن از جایگاه این رشته نوپا در ایران و جهان ارائه دهد</span><span dir="LTR">.</span> در سراسر جهان تلاش&shy;های چشمگیری برای پیشگیری از <span lang="FA">افزایش مستمر تقلب، فساد، جرائم یقه سفیدها و</span> <span lang="FA">نظایر آن از طریق</span> <span lang="FA">تشکل های حرفه&shy;ای ضد</span> <span lang="FA">فساد صورت گرفته است؛ اما آنچه بیشتر</span> <span lang="FA">دارای اهمیت است آثار مخربی است که تقلب بر اقتصاد گذاشته و</span> <span lang="FA">کشور را در تأمین امکانات رفاهی ضروری برای</span> <span lang="FA">آحاد جامعه دچار</span> <span lang="FA">مشکل می&shy;سازد.</span> <span lang="AR-SA">حسابرسان مستقل‌ نمی‌توانند به‌ منظور کشف‌ تقلب‌ و اعمال متقلبانه‌ در سطح‌ صورتهای مالی‌، ایـن‌ مـوارد را مورد بررسـی‌ قـرار دهنـد (بـرای ایـن‌ کـار نیـز آمـوزش ندیـده انـد) و از سـوی دیگـر حجـم‌ رسوایی‌های مالی‌ در سطح‌ جهانی‌ و ملی‌ روز به‌ روز در حال گسترش است‌؛ بنابراین نوعی‌ بی‌ اعتمـادی عمومی‌ دامن‌گیر حرفه‌ حسابداری و حسابرسی‌ شده است‌.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">در این‌ بـین‌ بـه‌ منظـور پاسـخ‌ بـه‌ نیـاز گروه های ذینفع‌، شاخه‌ای از دانش‌ حسابداری به‌ نام حسابداری قضایی‌ ظهور کرده اسـت‌. ایـن‌ شاخه‌ از دانش‌ حسابداری به‌ دنبال کشف‌ تقلب‌های مالی‌ است‌، کاری کـه‌ حرفـه‌ حسابرسـی‌ در بسیاری از موارد در انجام آن ناموفق‌ بوده است‌. حسابداری قضایی به ‌مثابه دانشی میان ‌رشته‌ای، در پیوند با حقوق و روش‌های تحقیق، نقش بی‌بدیلی در کشف تقلب، شفافیت مالی و پشتیبانی از دعاوی قضایی ایفا می‌کند. با</span> <span lang="AR-SA">این ‌حال، این حوزه با چالش‌های بنیادینی از جمله نبود استانداردهای حرفه‌ای یکپارچه، ضعف در نظام آموزشی و کمبود نیروی انسانی متخصص به‌ویژه در ایران روبه‌روست. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که تحقق ظرفیت‌های کامل حسابداری قضایی در راستای اهدافی چون اقتصاد مقاومتی، مستلزم عزم ملی برای تدوین چارچوب‌های قانونی، توسعه برنامه‌های دانشگاهی منسجم و ارتقای فرهنگ استفاده از خدمات تخصصی در نهادهای قضایی و اقتصادی است</span><span dir="LTR">.</span></span></span></span></span></span></div> <h4 style="text-align:justify; margin-top:5px; margin-bottom:3px"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="color:#2f5496"><span style="font-weight:normal"><span style="font-style:italic"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-style:normal">This study aims to systematically examine the definitions, domains, and theoretical challenges of forensic accounting in academic literature to provide a clear picture of the position of this emerging field in Iran and the world. Significant efforts have been made globally by professional anti-corruption bodies to prevent the persistent rise in fraud, corruption, white-collar crimes, and similar offenses. However, of greater importance are the devastating effects of fraud on the economy, which hinder a country&#39;s ability to provide essential welfare services for its citizens.</span></span></span></span></span></span></span></span></h4> <h4 style="text-align:justify; margin-top:5px; margin-bottom:3px"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="color:#2f5496"><span style="font-weight:normal"><span style="font-style:italic"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-style:normal">Since independent auditors are neither trained nor mandated to detect fraud and deceptive practices within financial statements, and given the escalating volume of financial scandals at both national and international levels, a state of public distrust has enveloped the accounting and auditing professions. In response to stakeholder needs, a specialized branch of accounting known as forensic accounting has emerged. Forensic accounting can be defined as the science of gathering and presenting financial information in a manner admissible in court against individuals accused of economic crimes. This branch of accounting seeks to uncover financial fraud&mdash;a task at which the auditing profession has often failed.</span></span></span></span></span></span></span></span></h4> <h4 style="text-align:justify; margin-top:5px; margin-bottom:3px"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="color:#2f5496"><span style="font-weight:normal"><span style="font-style:italic"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-style:normal">Due to the expansion of financial and administrative corruption, it seems essential for scholars and practitioners to consider forensic accounting as both a necessity and a vital component of assurance services. As an interdisciplinary field, linked with law and investigative methods, forensic accounting plays an indispensable role in fraud detection, financial transparency, and litigation support. However, this domain faces fundamental challenges, including the lack of unified professional standards, weaknesses in the educational system, and a shortage of specialized human resources, particularly in Iran.</span></span></span></span></span></span></span></span></h4> <h4 style="text-align:justify; margin-top:5px; margin-bottom:3px"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="color:#2f5496"><span style="font-weight:normal"><span style="font-style:italic"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-style:normal">This study concludes that realizing the full potential of forensic accounting for objectives such as a resilient economy requires a national resolve to develop legal frameworks, establish coherent academic programs, and promote the culture of utilizing specialized services within judicial and economic institutions.</span></span></span></span></span></span></span></span></h4> حسابداری قضایی, حسابداری دادگاهی, کشف تقلب, فساد, حسابرسی Forensic Accounting, Courtroom Accounting, Fraud Detection, Corruption, Auditing 64 112 http://malieh.dmk.ir/browse.php?a_code=A-10-103-5&slc_lang=fa&sid=1 محمد استاد جعفری radfar@iau.ac.ir 1003194753284600842 1003194753284600842 No استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران طاهره سلیمی 1003194753284600844 1003194753284600844 No محسن نوش آذر m.nooshazar@iau.ac.ir 1003194753284600843 1003194753284600843 Yes