Journal title

fa نظارت هوشمند و انضباط مالی پایدار؛ فراتحلیل راهبردهای حسابرسی در ارزیابی کفایت کنترل‌های داخلی (موضوع ماده ۶ قانون دیوان محاسبات کشور) Smart Oversight and Sustainable Financial Discipline: A Meta-Analysis of Auditing Strategies in Evaluating the Adequacy of Internal Controls تخصصي Special پژوهشي Research   <div style="text-align: justify;"> هدف: هدف این پژوهش، تبیین و سنجش کمی تأثیر راهبردهای نظارت هوشمند در ارزیابی کفایت کنترل‌های داخلی بر تحقق انضباط مالی پایدار و حفظ حقوق بیت‌المال (موضوع ماده ۶ قانون دیوان محاسبات کشور) است. روش‌شناسی: در این راستا با رویکرد فراتحلیل و مطابق با پروتکلPRISMA 2020، تعداد ۱۷ مطالعه تجربی شامل ۱,۰۳۳,۱۷۵ مشاهده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۵ سنتز آماری شدند.</div> <div style="text-align: justify;">یافته‌ها: یافته‌های حاصل از مدل اثرات تصادفی نشان داد که به‌کارگیری ابزارهای هوشمند نظیر هوش مصنوعی و کاوش فرآیند، همبستگی مثبت و معناداری (r=0.37) (p<0.001) , با ارتقای انضباط مالی و رفع عدم کفایت کنترل‌های داخلی دارد. وجود ناهمگونی شدید آماری (<m:omath><m:ssup><m:ssuppr></m:ssuppr></m:ssup></m:omath></div> <div style="text-align: justify;"><m:omath><m:ssup><m:ssuppr><m:ctrlpr></m:ctrlpr></m:ssuppr><m:e><m:r>I</m:r></m:e><m:sup><m:r>2</m:r></m:sup></m:ssup></m:omath><img alt="" id="_x0000_i1025" src="" style="width:10.2pt; height:28.2pt" > =95.41%) نشان‌دهنده شکاف تکنولوژیک میان مطالعات و تفاوت در عمق نفوذ فناوری در کشورهای مختلف است.</div> <div style="text-align: justify;">نتیجه‌گیری: شواهد استخراج‌شده نشان می‌دهد که فناوری‌های نوظهور با کاهش چشمگیر فاصله زمانی «وقوع تا کشف تخلف»، کنترل‌های داخلی را از یک رویه اداری صرف به یک ضرورت ساختاری تبدیل کرده و پارادایم نظارت را از رویکرد پس‌رویدادی به سمت پایش مستمر و پیشگیرانه تغییر می‌دهند. نتایج حاکی از آن است که اعلام نظر دیوان محاسبات در خصوص کفایت مراجع کنترل‌کننده بر مبنای پارادایم «نظارت ۴.۰» یک الزام راهبردی محسوب می‌شود. بر این اساس پیشنهاد می‌گردد این نهاد با تأسیس «آزمایشگاه‌های نوآوری داده»، سیستم‌های هوشمند را به‌صورت مرحله‌ای و مبتنی بر بلوغ داده‌ای مستقر سازد تا از بروز پدیده خروجی‌های مخدوش (GIGO) جلوگیری شود. ارزش این مقاله در ارائه مدلی جامع برای صیانت پایدار از بیت‌المال از طریق کاهش مداخله انسانی و ارتقای شفافیت الگوریتمی است.  </div>    <div style="text-align: justify;">Purpose: This study aims to quantitatively synthesize the impact of smart auditing strategies in evaluating the adequacy of internal controls on achieving sustainable financial discipline and safeguarding public funds (subject to Article 6 of the Supreme Audit Court Act). Methodology: Following a meta-analysis approach and the PRISMA 2020 protocol, 17 empirical studies comprising 1,033,175 observations from 2015 to 2025 were statistically synthesized. Findings: Results from the random-effects model indicated that the implementation of smart oversight tools, such as Artificial Intelligence and Process Mining, has a positive and significant correlation (r=0.37), (p<0.001) with the enhancement of fiscal discipline and mitigating internal control inadequacies. The high statistical heterogeneity  (<m:omath><m:ssup><m:ssuppr><m:ctrlpr></m:ctrlpr></m:ssuppr><m:e><m:r>I</m:r></m:e><m:sup><m:r>2</m:r></m:sup></m:ssup></m:omath><img alt="" id="_x0000_i1025" src="" style="width:10.2pt; height:28.2pt" > =95.41%) reflects the technological gap between studies and variations in the depth of technological penetration across different jurisdictions. Conclusion: Evidence suggests that emerging technologies transform internal controls into a structural necessity by significantly reducing the time gap between the occurrence and detection of irregularities, shifting the audit paradigm from a retrospective approach to continuous and preventive monitoring. Transitioning to the "Oversight 4.0" paradigm for evaluating the adequacy of control bodies is a strategic imperative for Supreme Audit Institutions (SAIs). Accordingly, it is recommended that SAIs establish "Data Innovation Labs" to implement smart systems in phases based on data maturity, thereby preventing the "Garbage In, Garbage Out" (GIGO) phenomenon. The value of this paper lies in providing a comprehensive model for SAIs that ensures the sustainable protection of public funds by minimizing human intervention and enhancing algorithmic transparency.  </div> ارزیابی کفایت کنترل‌های داخلی, انضباط مالی پایدار, آزمایشگاه نوآوری داده, دیوان محاسبات کشور, فراتحلیل, نظارت ۴.۰ Evaluating the Adequacy of Internal Controls, Sustainable Financial Discipline, Data Innovation Lab, Meta-analysis, Oversight 4.0, Supreme Audit Court 4 28 http://malieh.dmk.ir/browse.php?a_code=A-10-254-1&slc_lang=fa&sid=1 soheil Barzegar سهیل برزگر soheilbrzgr@gmail.com 1003194753284600884 1003194753284600884 Yes Faculty of Management, Islamic Azad University, Arak, Iran دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران