fa نوآوری‌های نهادی برای عملکرد مناسب شرکت‌های تراستی در شرایط تحریمی اقتصاد ایران تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="font-size:12px;">تحریم‌های اقتصادی با ایجاد محدودیت در دسترسی به منابع مالی، بازارهای بین‌المللی و نهادهای رسمی پشتیبان، محیط فعالیت بنگاه‌های اقتصادی در ایران را با عدم‌اطمینان و افزایش هزینه‌های مبادله مواجه کرده‌اند. در این میان، شرکت‌های تراستی به‌عنوان بنگاه‌هایی مبتنی بر اعتماد نهادی و روابط قراردادی غیرمتعارف، نقش فزاینده‌ای در تداوم فعالیت‌های اقتصادی و توسعه تجارت جهانی ایفا می‌کنند. هدف این مقاله، بررسی نقش نوآوری‌های نهادی در بهبود عملکرد شرکت‌های تراستی به عنوان راهبرد اساسی برای مدیریت اقتصاد در شرایط تحریمی اقتصاد ایران است. روش پژوهش، تحلیلی&ndash;توصیفی و مبتنی بر رویکرد اقتصاد نهادی جدید است و با استفاده از تحلیل اسنادی، مطالعات موردی منتخب و چارچوب نظری هزینه‌های مبادله، سازوکارهای نهادی مؤثر بر عملکرد این شرکت‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نوآوری‌های نهادی نظیر افزایش شفافیت کنترل‌شده و حاکمیت شرکتی در شرکت‌های تراستی، کاهش تمرکز و تنوع‌بخشی به ساختارهای تراستی، هم‌راستاسازی شرکت‌های تراستی با استانداردهای حداقلی بین‌المللی، پیوند دادن شرکت‌های تراستی با سایر ابزارهای جایگزین مانند تهاتر، رمزارزها و سازوکارهای SPV، تقویت دانش حقوقی و تخصصی نیروی انسانی در این شرکت‌ها و حرکت به‌سوی سیاست‌گذاری منسجم و هماهنگ، می‌تواند از یک سو به کاهش هزینه‌های مبادله بنگاه های اقتصادی، مدیریت ریسک‌های تحریم، تسهیل فضای کسب و کار و در نتیجه بهبود رشد اقتصادی منجر شده و از سوی دیگر تاب‌آوری عملیاتی شرکت‌های تراستی را نیز افزایش دهد. از این رو بهبود عملکرد شرکت‌های تراستی در ایران مستلزم عبور از نگاه صرفاً ابزاری و کوتاه‌مدت و حرکت به‌سوی مدیریت ریسک، تنوع ساختاری و هم‌افزایی نهادی است. تنها در این صورت است که این شرکت‌ها می‌توانند نقش خود را از یک ابزار پرریسک و ناپایدار به یک سازوکار مکمل و قابل‌کنترل در اقتصاد تحریمی ارتقا دهند و به‌عنوان یک راهبرد سیاستی مؤثر برای افزایش کارایی بنگاه‌های دولتی و خصوصی در اقتصادهای تحت تحریم مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Economic sanctions, by restricting access to financial resources, international markets, and formal supporting institutions, have exposed the operating environment of economic enterprises in Iran to heightened uncertainty and increased transaction costs. In this context, trust companies&mdash;defined as firms based on institutional trust and non-conventional contractual relationships&mdash;have come to play an increasingly important role in sustaining economic activities and facilitating global trade.<br> The objective of this article is to examine the role of institutional innovations in improving the performance of trust companies as a fundamental strategy for managing Iran&rsquo;s economy under sanctions. The research adopts a descriptive&ndash;analytical method grounded in the New Institutional Economics approach. Using documentary analysis, selected case studies, and the theoretical framework of transaction cost economics, the study investigates the institutional mechanisms that influence the performance of these companies.<br> The findings indicate that institutional innovations&mdash;such as enhancing controlled transparency and corporate governance within trust companies; reducing concentration and diversifying trust structures; aligning trust companies with minimum international standards; linking trust companies with alternative instruments such as barter, cryptocurrencies, and special purpose vehicles (SPVs); strengthening the legal and professional expertise of human capital within these firms; and moving toward coherent and coordinated policymaking&mdash;can, on the one hand, reduce transaction costs for economic enterprises, manage sanctions-related risks, facilitate the business environment, and ultimately contribute to improved economic growth, while on the other hand increasing the operational resilience of trust companies themselves.<br> Accordingly, improving the performance of trust companies in Iran requires moving beyond a purely instrumental and short-term perspective toward an approach centered on risk management, structural diversification, and institutional synergy. Only under such conditions can these companies transform their role from a high-risk and unstable tool into a complementary and controllable mechanism within a sanctions-constrained economy, and be considered by policymakers as an effective policy strategy for enhancing the efficiency of both public and private enterprises in sanctioned economies.<br> &nbsp;</div> اقتصاد ایران, تحریم‌های اقتصادی, شرکت‌های امانی, نوآوری نهادی, هزینه‌های معاملاتی, نظریه داده‌بنیاد. Iran’s economy, economic sanctions, trust companies, institutional innovation, transaction costs., grounded theory. 4 18 http://malieh.dmk.ir/browse.php?a_code=A-10-259-1&slc_lang=fa&sid=1 محمد دهقان mohammadmanshadi@gmail.com 1003194753284600895 1003194753284600895 Yes اداره کل اموراقتصادی و دارایی استان یزد پروین پور رحیم Pourrahim_P @yahoo.com 1003194753284600896 1003194753284600896 No اداره کل اموراقتصادی و دارایی استان یزد علی دهقان ali.dehghan@ut.ac.ir 1003194753284600897 1003194753284600897 No اداره کل اموراقتصادی و دارایی استان یزد امین روحی aminroohi76@gmail.com 1003194753284600898 1003194753284600898 No اداره کل اموراقتصادی و دارایی استان یزد