fa بررسی کارایی نظام مالیات‌ستانی در تأمین مالی رفاه اجتماعی با تأکید بر اثربخشی هزینه‌کرد درآمدهای مالیاتی (رویکرد پانل دیتا) عمومى General كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span b="" mitra="">پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه علی میان نظام مالیات‌ستانی (با تأکید بر مالیات بر ارزش افزوده) و شاخص توسعه انسانی در استان‌های ایران، با در نظر گرفتن نقش میانجی کارایی هزینه‌کرد عمومی و نقش تعدیل‌گر نظارت مالی (دیوان محاسبات) انجام شده است. با توجه به محدودیت دسترسی به داده‌های واقعی، داده‌های مورد استفاده بر اساس روندهای واقعی اقتصادی ایران شبیه‌سازی شده‌اند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های تابلویی ۳۱ استان در بازه ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ با استفاده از برآوردگر گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی است. یافته‌ها نشان می‌دهد افزایش ۱۰ درصدی نسبت مالیات به هزینه‌های جاری استان، به‌طور متوسط ۰/۳۵ واحد به شاخص توسعه انسانی می‌افزاید، اما این اثر تنها در صورتی معنی‌دار است که نسبت هزینه‌های عمرانی رفاهی از آستانه ۴۰ درصد عبور کند (ضریب تعاملی ۰/۰۰۴۱ و معنی‌داری کمتر از ۰/۰۱). همچنین استان‌های با شفافیت نظارتی بالاتر، کارایی تبدیل مالیات به رفاه را ۵/۳ درصد بیشتر نشان می‌دهند. نتیجه اینکه در اقتصاد ایران، کیفیت هزینه‌کرد عمومی و نظارت مؤثر، موتورهای اصلی عدالت اجتماعی هستند و پیشنهاد می‌شود حداقل ۴۰ درصد درآمدهای مالیات بر ارزش افزوده به پروژه‌های عمرانی استان مبدأ با نظارت مستقیم حسابرسی اختصاص یابد.</span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">This study investigates the causal relationship between the tax system (with emphasis on Value-Added Tax) and the Human Development Index in Iranian provinces, considering the mediating role of public expenditure efficiency and the moderating role of financial oversight (Supreme Audit Court). Due to limited access to real data, the data used in this study are simulated based on actual economic trends in Iran. The research employs a descriptive-analytical method using panel data from 31 provinces over the period 2015&ndash;2024, utilizing the System Generalized Method of Moments (GMM) estimator to address endogeneity and reverse causality. Findings indicate that a 10% increase in the tax-to-current-expenditure ratio raises the HDI by 0.35 units on average, but this effect is only significant when the welfare capital expenditure ratio exceeds the 40% threshold (interaction coefficient: 0.0041, p<0.01). Additionally, provinces with higher regulatory transparency demonstrate 5.3% greater efficiency in converting taxes into welfare. The study concludes that in Iran&#39;s economy, the quality of public spending and effective oversight are the main drivers of social justice, and recommends that at least 40% of VAT revenues be allocated to developmental projects in the originating province under direct audit supervision.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> مالیات بر ارزش افزوده, رفاه اجتماعی, کارایی هزینه‌کرد, حسابرسی عملکرد, پانل GMM Value-Added Tax, Social Welfare, Expenditure Efficiency, Performance Audit, Panel GMM 85 102 http://malieh.dmk.ir/browse.php?a_code=A-10-252-2&slc_lang=fa&sid=1 الهه جعفری e.jafari0444@gmail.com 1003194753284600926 1003194753284600926 Yes کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه ملایر، همدان، ایران.