تحریمهای اقتصادی با ایجاد محدودیت در دسترسی به منابع مالی، بازارهای بینالمللی و نهادهای رسمی پشتیبان، محیط فعالیت بنگاههای اقتصادی در ایران را با عدماطمینان و افزایش هزینههای مبادله مواجه کردهاند. در این میان، شرکتهای تراستی بهعنوان بنگاههایی مبتنی بر اعتماد نهادی و روابط قراردادی غیرمتعارف، نقش فزایندهای در تداوم فعالیتهای اقتصادی و توسعه تجارت جهانی ایفا میکنند. هدف این مقاله، بررسی نقش نوآوریهای نهادی در بهبود عملکرد شرکتهای تراستی به عنوان راهبرد اساسی برای مدیریت اقتصاد در شرایط تحریمی اقتصاد ایران است. روش پژوهش، تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر رویکرد اقتصاد نهادی جدید است و با استفاده از تحلیل اسنادی، مطالعات موردی منتخب و چارچوب نظری هزینههای مبادله، سازوکارهای نهادی مؤثر بر عملکرد این شرکتها مورد بررسی قرار میگیرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نوآوریهای نهادی نظیر افزایش شفافیت کنترلشده و حاکمیت شرکتی در شرکتهای تراستی، کاهش تمرکز و تنوعبخشی به ساختارهای تراستی، همراستاسازی شرکتهای تراستی با استانداردهای حداقلی بینالمللی، پیوند دادن شرکتهای تراستی با سایر ابزارهای جایگزین مانند تهاتر، رمزارزها و سازوکارهای SPV، تقویت دانش حقوقی و تخصصی نیروی انسانی در این شرکتها و حرکت بهسوی سیاستگذاری منسجم و هماهنگ، میتواند از یک سو به کاهش هزینههای مبادله بنگاه های اقتصادی، مدیریت ریسکهای تحریم، تسهیل فضای کسب و کار و در نتیجه بهبود رشد اقتصادی منجر شده و از سوی دیگر تابآوری عملیاتی شرکتهای تراستی را نیز افزایش دهد. از این رو بهبود عملکرد شرکتهای تراستی در ایران مستلزم عبور از نگاه صرفاً ابزاری و کوتاهمدت و حرکت بهسوی مدیریت ریسک، تنوع ساختاری و همافزایی نهادی است. تنها در این صورت است که این شرکتها میتوانند نقش خود را از یک ابزار پرریسک و ناپایدار به یک سازوکار مکمل و قابلکنترل در اقتصاد تحریمی ارتقا دهند و بهعنوان یک راهبرد سیاستی مؤثر برای افزایش کارایی بنگاههای دولتی و خصوصی در اقتصادهای تحت تحریم مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
Institutional Innovations for the Effective Performance of Trust Companies under Sanctions in Iran’s Economy. Journal title 2025; 9 (33) :4-18 URL: http://malieh.dmk.ir/article-1-383-fa.html
دهقان محمد، پور رحیم پروین، دهقان علی، روحی امین. نوآوریهای نهادی برای عملکرد مناسب شرکتهای تراستی در شرایط تحریمی اقتصاد ایران. عنوان نشریه. 1404; 9 (33) :4-18